Echte innovatie in food nog erg duister

Echte innovatie in food nog erg duister

De afgelopen maanden zijn er enkele rapporten verscheen over innovatie in het MKB en de foodsector. Terwijl in de publieke media volop gesproken wordt over open innovatie en samenwerking, en multinationals als Unilever dat ook steeds vaker in de praktijk doen, blijkt dat het MKB hierin achterop loopt. Dat is zorgwekkend. Vooral zorgwekkend omdat juist het MKB wordt gezien als werkelijke vernieuwer in de foodsector. De grotere bedrijven immers zullen meer evolutionair innoveren - meer binnen de bestaande producten, markten en systemen - terwijl juist de foodsector grotere veranderingen behoeft. Op vele terreinen loopt de productie (niet genoeg duurzaam) en consumptie (te ongezond) vast. 

Goldfish publiceerde het rapport ‘Concurreren is innoveren in de food sector’. Daarin vallen twee aspecten op.

Ten eerste: 68 procent van de respondenten geeft aan dat productinnovatie het meeste invloed heeft op de bedrijfsvoering. Maar ondanks het feit dat productinnovatie voor bedrijven zo belangrijk is, is de meting van de effectiviteit van R&D en het productontwikkelingsproces geen gemeengoed, aldus het rapport. Zo wordt R&D door slechts 5 procent van de respondenten echt gebruikt.

 

'Tenslotte is innoveren de enige weg

om te blijven voortbestaan'

 

Ten tweede: weinig bedrijven benutten de kracht van hun ketenpartners door gezamenlijke producten te ontwikkelen. Uitbesteding komt veel voor bij multinationals maar zelden bij MKB-bedrijven. Er wordt vaker samengewerkt met klanten dan met leveranciers en slechts zelden met co-packers of co-fillers. De branche is (nog) niet of nauwelijks bezig met gezamenlijke productontwikkeling. Slechts 17 procent van de respondenten werkt samen met leveranciers bij de productontwikkeling en maar 10 procent van de respondenten geeft aan dit binnen drie jaar te gaan doen.

De cijfers van Goldfish komen overeen met een rapport van Panteia en ondernemerschap.nl. Zij concluderen dat open innovatie zich in het MKB vooral manifesteert door samenwerking tussen bedrijven en instellingen. Bijna een kwart van de MKB-ondernemers in Nederland is een actieve innovator. Dit is gedefinieerd als een ondernemer die gedurende de afgelopen drie jaar ten minste één innovatie geïmplementeerd heeft én het continu vernieuwen tot een vast onderdeel van de bedrijfsstrategie heeft gemaakt.

Tweederde van deze innovatie-actieve groep MKB-ondernemers werkt samen met andere bedrijven bij de ontwikkeling van innovaties. Dat is dan ook weer 17% van alle MKB ondernemers (2/3 van 25%). Er wordt vaak gezegd dat het MKB de motor is van de economie en dat is in food zeker ook zo. Al hebben de grote jongens een belangrijk deel van de markt in handen. Maar nogmaals: die innoveren nauwelijks.

De lage innovatiekracht van het MKB kent twee gevaren. Allereerst dat het MKB zichzelf een slechte dienst bewijst. Tenslotte is innoveren de enige weg om te blijven voortbestaan, juist omdat je klein bent en snel weggedrukt kan worden. Je moet vooroplopen. Daarnaast, zoals eerder gezegd, heeft juist de foodsector een enorm belang bij innovatie. We moeten nieuwe consumptiestijlen introduceren en nieuwe vormen van productie, die wel op duurzaamheid gericht zijn. Je moet, zoals wij bij The food Agency zeggen ‘jezelf de toekomst in innoveren’. Ook al is die toekomst erg ongewis. Het huidige en magere niveau van innovatie blijft te veel hangen op productiviteitsverbetering die een nog lagere kostprijs moet realiseren. Een kostprijs die snel alweer verdampt omdat anderen precies hetzelfde doen. De gevolgen van dergelijke innovaties zijn helaas hogere kosten en weer een lagere verkoopprijs.

Innoveren is geen eenvoudige zaak. Het kost tijd, geld en vergt kennis. Juist zaken die in het MKB niet overvloedig aanwezig. Daarbij, de snelheid van innoveren is essentieel geworden. Rustig alles uitontwikkelen is er niet meer bij. Dan ben je te laat. Daarnaast kost het steeds meer geld. Tot slot beschikt de organisatie vaak niet over alle kennis, zeker niet als het gaat om meer radicale innovaties. Zoals Jan Peter van Doorn ook in zijn column van deze week aangeeft: de mobiele telefoon werd niet uitgevonden door de makers van de vaste telefoon, de auto niet door de fietsenmaker, het vliegtuig niet door bouwer van treinen, synthetische stoffen niet door de woljongens, email niet door de PTT en beton niet door de steenfabriek. En die radicale innovaties zijn wel nodig met alle risico’s van dien.

 

'Het lijkt erop dat het MKB eerst

moet beginnen zichzelf te innoveren'

 

Het lijkt erop dat het MKB eerst moet beginnen zichzelf te innoveren, wil het uit het ‘innovatiemoeras’ wegkomen. En dat is dus niet op productniveau, maar op organisatieniveau. Allereerst door het kweken en aannemen van een meer op innovatie ingestelde mentaliteit. Daarnaast lijkt samenwerking met collegabedrijven, ja ook met concurrenten, van levensbelang, omdat er nu eenmaal geld betrokken is bij innovatie en niet in de laatste plaats ‘marketinggeld’ om de innovatie überhaupt naar de afnemer te krijgen.

Op het gebied van kennis moeten er contracten worden afgesloten met kennisinstellingen. Zowel de universitaire als private instellingen. Deze contracten moeten gebaseerd zijn op een commitment voor de langere termijn. En de belangen in elkaar, ook financieel, moeten duidelijk worden vastgelegd. Het mag niet vrijblijvend zijn. Kennisinstellingen moeten uit de adviseursstoel komen.

Het MKB is geen multinational die door zijn grootte automatisch aanzuigkracht heeft voor vernieuwing. Unilever heeft bijvoorbeeld een open innovatieplatform, en laat zo de innovatie op zich afkomen. Zo sterk is het MKB (nog) niet.

 

'Het MKB kent veel eigenheimers

die het liever allemaal alleen doen'

 

Ondernemers in het MKB hebben geen keus, ze moeten samenwerken met derden. ‘Klein is het nieuwe groot’, zegt de Triodos Bank en dat is mooi gezegd. Toch zeggen wij: ‘samen klein is het nieuwe groot’. Maar dat moet je wel durven. Het MKB kent ook veel eigenheimers die het liever allemaal alleen doen. Dat eigenheimerschap is zo slecht nog niet voor innovatie. Het punt zit hem op het alléén willen doen.

Dit is overigens ook de reden waarom The Food Agency in 2011 is opgericht: om bedrijven de toekomst in te innoveren. Niet alleen innovatie door middel van nieuwe productconcepten, maar ook met nieuwe businessmodellen, distributiemodellen, organisatieverandering, nieuwe financieringssystemen en marketingcompetenties. 

De praktijk leert dat ondernemers veelal geen tijd hebben voor verandering, de verandering overvalt ze. Dat moeten we aanpakken. We moeten verandering omarmen, er boven op zitten, er leiding aan geven. Hoe mooi zijn niet de verhalen van kleine bedrijven die ooit iets nieuws begonnen zijn. We moeten zelf deze nieuwe verhalen willen zijn.

De komende tijd zullen we met Food for Food veel meer aandacht aan dit onderwerp gaan schenken. Innovatie wordt de succesfactor in de foodsector. - Edwin Palsma

Reacties

  • Paul Visschedijk 04 februari 2013 12:53

    Een goede analyse van de controverse die nu bestaat: het MKB zou de motor voor innovatie moeten zijn, maar het ontbreekt aan organisatie, aan oriëntatie en aan tijd om dit te realiseren. In Noord Nederland is om die reden de vereniging Innexus opgericht, samenwerkingsverband van MKB voedings- en ingerediënten bedrijven. Doel is om samen de organisatie en oriëntatie te krijgen voor effectief innoveren.Hoewel we daarmee resultaat hebben voelen we ook daar,hoewel de intenties van de leden goed zijn,dat ze vooral bezig zijn met hun primaire proces en om die reden innovatie een lagere prioriteit geven. Wie heeft daar oplossingen voor? Vanwege te geringe input van het MKB domineren naar mijn mening de multinationale ondernemingen ook het huidige topsectoren beleid. Paul Visschedijk, voorzitter Innexus.

  • Edwin Palsma 07 februari 2013 11:50

    Paul,
    Dank voor je reactie. Ik deel je mening dat Topsectoren beleid gedomineerd lijkt door multinationale ondernemingen. Maar ik wil daar op terug komen wanneer de concrete invulling / de projecten die ondersteund worden openbaar gemaakt worden. Daarnaast denk ik dat grotere ondernemingen aan de ene kant profiteren van het topsectoren beleid en tegelijkertijd via slimme financiele constructies relatief minder belasting betalen dan het MKB. Zie ook Starbuck in de UK. Ben benieuwd of iemand hier de feiten over heeft zodat er een onderbouwde discussie over gevoerd kan worden.
    Mbt het innovatieve vermogen van het MKB en de oplossingen daarvoor. In het artikel staan een aantal richtingen maar dit is zeker niet compleet en zal moeten worden opgebroken in kleinere stappen. Zoals gezegd zullen wij daarom in de toekomst in Food for Food meer aandacht geven aan dit onderwerp. Om daarmee het bedrijven te helpen zichzelf de toekomst in te innoveren.

Reageer

Login om te reageren

Ik heb nog geen gebruikersnaam en wachtwoord





Robuuste marktposities

Column

JAN PETER VAN DOORN

De marketing voorbij

De marketing voorbij Er is een groeiende twijfel over de vraag of onze huidige economische systemen nog wel goed functioneren. Dat geldt nog steeds voor de bankensector, die ondanks alle malaise hetzelfde is gebleven. Eveneens geldt dat voor de zorgsector, die onbetaalbaar is geworden en waarin de rol van de grote roerganger, de farmaceutische industrie, steeds meer ter discussie staat. En natuurlijk gaat het ook op voor onze eigen agrofoodsector.  [ Lees meer ]

Laatste reacties

  • Hoi Theo, ik begrijp echt wel wat je bedoelt en ik snap dat partijen...
    Jan Peter van Doorn - 28 februari 2014 11:39
  • He Jan-Peter, ik zie nu pas deze column (bij toeval), en het lijkt...
    Theo - 28 februari 2014 11:22
  • Wat in Nederland als sinds de jaren 80 ontbreekt is voedingsonderwijs....
    wilmaculinair - 19 februari 2014 13:18
  • Dat de interesse in gezonde voeding toeneemt is duidelijk merkbaar....
    b-berry - 24 oktober 2013 17:02
  • Hoi Olaf,
    Nee geldt voor sectoren, maar die van food het mijn...
    Jan Peter van Doorn - 15 maart 2013 15:46
  • Beste Jan Peter,
    Helder verhaal, maar zeker niet alleen voor de...
    Olaf - 14 maart 2013 14:20
  • Paul,
    Dank voor je reactie. Ik deel je mening dat Topsectoren beleid...
    Edwin Palsma - 07 februari 2013 11:50
  • Een goede analyse van de controverse die nu bestaat: het MKB zou de...
    Paul Visschedijk - 04 februari 2013 12:53
TrendboxBanner 2 TOP