Het gaat misschien te ver om ‘Kijk of het klopt’ als veroorzaker ervan aan te wijzen, maar dat er op dit moment wat aan het gebeuren is in voedingsmiddelenland staat wel buiten kijf. Het laatste jaar zien we een toevloed van applicaties die de consument op de hoogte moet gaan brengen van wat er met hun voedsel aan de hand is. Boodschapp, Foodapp, Superwijzer en niet te vergeten Foodwatch. Allemaal pogingen in de kinderschoenen, versies 1.0, maar desalniettemin: de zo gewenste transparantie begint vorm te krijgen. Niet door de industrie geïnitieerd, want die blijft liever ondoorzichtig, maar afgedwongen door de consument, door clubs die daarvoor opkomen, of bedrijven die er brood in zien. 

De industrie probeert de boot nog af te houden met het dogma: de consument is niet geïnteresseerd in informatie, dus waarom zou je het hem geven. Maar dat dogma heeft zijn langste tijd gehad. De consument raakt wel degelijk steeds meer geïnteresseerd in zijn gezondheid. En zelfs in duurzaamheid. ‘Nice to know’ en ‘need to know’ hebben niet langer de hoogste prioriteit; het gaat steeds meer om ‘the right to know’. Het recht om te weten waar het product vandaan komt, hoe het gemaakt wordt, wat er in zit. En dat in heldere, onomfloerste en begrijpelijke taal.

Consumenten willen transparantie. En wat is marketing anders dan consumenten geven waar ze om vragen?

Het recht om te weten. Dat is wat consumenten belangrijk vinden, ongeacht wat ze met die informatie doen, want dat is pas verhaal twee. Transparantie geeft vertrouwen. En aan vertrouwen ontbreekt het op dit moment. Dat zegt zelfs het Amerikaanse Center for Food Integrity, een niet geheel onverdachte ondernemersclub met onder andere Monsanto, Tyson Foods en the American Farm Bureau Federation onder haar leden. Uit een studie van deze club halen we de volgende conclusie: “As consumer values change, the food system needs to evaluate and potentially modify current practices and fundamentally change the way it communicates in order to maintain consumer trust. Instead of fighting transparency, it's time to embrace it. 

Uit een ander Amerikaans onderzoek naar genetisch gemodificeerd voedsel, altijd al op het scherp van de snede, blijkt dat over alle sociale klassen 90 tot 95 procent van de ondervraagden voor het declareren van genetisch gemodificeerde ingrediënten is. Het zijn, blijkt uit dit onderzoek, niet alleen meer de food-activisten of de foodies die zich druk maken. Het wordt veel breder gedragen. Al spelen de foodies en de food-activisten nog steeds een belangrijke rol bij de agenda-setting.

Bij ons initiatief ‘Kijk of het klopt’ van twee jaar geleden ondervonden we dat de overheid hier geen positie in inneemt, maar het overlaat aan de industrie. In Amerika is dat niet anders overigens. Slimme bedrijven zullen het voortouw nemen en van transparantie een marketing issue maken. Een nieuwe hype is inmiddels ontstaan, flawing: Het openbaar toegeven dat je een fout hebt gemaakt en voor verbetering zal zorgen. Zoiets moet je natuurlijk niet te vaak doen, maar het geeft wel een zweem van vertrouwen.

Albert Heijn is een nieuwe facebook-pagina gestart om in dialoog met z’n consument te komen. Hoewel nu nog vol met recepten, mag je er ook je op- en aanmerkingen kwijt. Wakker Dier was daar natuurlijk als de plofkippen bij, maar die reacties werden door het webcare-team van AH weer weggehaald. Dat dan weer wel. Jammer.

Door de sociale media (de informatie maatschappij is maar net begonnen) en de toenemende interesse in voeding (een pietepeuterig beginnetje, maar een beginnetje) is het bijna onmogelijk nog langer in het donker te opereren. Het door de mand vallen komt steeds dichterbij.

Consumenten willen transparantie. En wat is marketing anders dan consumenten geven waar ze om vragen? - Jan Peter van Doorn